Oorlogsmonumenten

Niet vergeten
Monument is afgeleid van het latijnse woord monumentum, ‘dat wat herinnert’, en het werkwoord monere, ‘zich herinneren’. Een persoon of gebeurtenis heeft een plek gekregen in onze herinnering, een plek die we in gedachten kunnen oproepen en een plek die we concreet kunnen opzoeken, maar die we ook weer tijdelijk achter ons kunnen laten om onze eigen levensdraad te vervolgen.
Wanneer we een dierbare verliezen, staan we voor de moeilijke taak dit verlies emotioneel een plaats te geven, om ons eigen leven te kunnen vervolgen. Het geven van een emotionele plaats en het inrichten van een tastbare plaats gaan vaak hand in hand: de dierbare blijft bij ons, we vergeten hem of haar niet, maar we vervolgen ook ons eigen leven.
Doordat een monument de begraaf- of urnplaats van de overledene concreet zichtbaar maakt, ontstaat een afbakening van de plek die de overledene in ons leven inneemt. Het is een vaste, tastbare plek, die te allen tijde opgezocht kan worden, maar die ook weer tijdelijk achtergelaten kan worden.
De plek blijft, de herinnering blijft, we dragen de dierbare met ons mee. Het monument, met daarop de naam, de geboorte- en sterfdata en misschien een tekst, opent de deur naar het verhaal achter het monument. Wie was hij of zij?

 
Vanuit deze overweging heeft Engberts ruim 15 oorlogsmonumenten ontworpen en vervaardigd, of in opdracht vervaardigd. Deze zijn geplaatst op een plek ‘die herinnert’, zoals het Joods Monument in Zeist, de Bakens in Herinneringskamp Westerbork (ontwerp Victor Levie), het Oorlogsmonument in Smilde. Het Monument voor de Franse Parachutisten in Assen, het Joods Monument in de Oudestraat te Assen (ontwerp Sam Drukker), het Monument voor de slachtoffers van de April-Meistakingen 1943 in de Appelbergen, het Joods Monument in de Oranjestraat te Assen.
De monumenten markeren de plek waar iets gebeurd is, wat we niet kunnen en mogen vergeten. De monumenten openen de deuren naar het verhaal erachter, en zorgen er daardoor voor dat dit verhaal deel blijft uitmaken van ons leven, generatie op generatie. Opdat we die verhalen, en vooral de slachtoffers die vielen, ons steeds blijven her-inneren.